Gemeentelijk Beleid & Transitievisie Warmte

Publieke zeggenschap in de Wet collectieve warmte

vastgesteldvanaf 1 januari 2027Wet collectieve warmte, art. 2.2-2.7 en hoofdstuk 13

De vastgestelde Wet collectieve warmte stelt publieke meerderheidszeggenschap centraal bij de reguliere aanwijzing van warmtebedrijven, naast warmtegemeenschappen. De wet kent bijzondere regimes, een ingroeiperiode en overgangsrecht; de hoofd-inwerkingtreding wordt verwacht op 1 januari 2027.

Wat houdt het in

De Wet collectieve warmte bevat een nieuw kader voor productie, transport en levering van warmte. Een belangrijk onderdeel is publieke zeggenschap over aangewezen warmtebedrijven. Het gaat niet om de simpele regel dat ieder afzonderlijk warmtenet onmiddellijk eigendom van de gemeente moet worden. De wet regelt hoe bedrijven voor collectieve warmte worden aangewezen en welke voorwaarden daarbij gelden.

In het reguliere aanwijzingsmodel staan een warmtebedrijf met een publiek meerderheidsbelang en een warmtegemeenschap centraal. Publieke partijen kunnen samen of indirect het vereiste belang houden. Artikel 2.3 beschermt de daadwerkelijke doorslaggevende zeggenschap: aandeelhouders mogen die niet via statutaire of contractuele afspraken uithollen. Een publiek belang moet dus meer zijn dan een papieren aandelenverhouding.

Voor wie geldt het

Voor vastgoedbeleggers en particuliere verhuurders die warmte inkopen, betreft dit vooral de organisatie van hun toekomstige leverancier. Zij hoeven niet zelf een publiek warmtebedrijf op te richten. Wel moeten zij bij nieuwe aansluitprojecten onderzoeken wie verantwoordelijk is voor realisatie, levering en de bijbehorende afspraken.

Voor een VvE is onderscheid nodig tussen het afnemen van warmte en het zelf exploiteren van een collectieve installatie. De wet kent afzonderlijke bepalingen voor verhuurders en VvE's. Een interne gebouwinstallatie mag daarom niet zonder nadere beoordeling gelijk worden gesteld aan een groot wijkwarmtebedrijf. Voor woningcorporaties kan de wet zowel als afnemer als bij een eigen leveringsconstructie relevant zijn.

Een kantooreigenaar kan eveneens een verbruiker binnen een collectief warmtesysteem zijn. De toepasselijke rechten en verplichtingen hangen onder meer af van de aansluiting, de contractstructuur en de wettelijke categorie. Alleen de eigendomsvorm van de leverancier vertelt daarover onvoldoende.

Sinds/vanaf wanneer

De wet is op 10 december 2025 ondertekend en op 22 januari 2026 gepubliceerd in Staatsblad 2026, 10. Daarmee is zij vastgesteld. Dat is iets anders dan volledige inwerkingtreding. De wet laat de ingangsdata vaststellen bij koninklijk besluit en maakt verschillende tijdstippen voor verschillende onderdelen mogelijk.

De Rijksoverheid noemt 1 januari 2027 als waarschijnlijke ingangsdatum. In deze registratie is dat uitdrukkelijk een verwachte datum, geen bevestiging dat de publiek-meerderheidsregel op 26 oktober 2026 al operationeel is. Controleer het inwerkingtredingsbesluit en de toepasselijke onderdelen voordat u aan een project een definitieve juridische conclusie verbindt.

Uitzonderingen

De wet kent warmtegemeenschappen, een ingroeiperiode en overgangsbepalingen voor bestaande situaties. Tijdens de ingroeiperiode kan onder wettelijke voorwaarden ook een ander warmtebedrijf worden aangewezen. Het publieke model betekent dus niet dat alle bestaande private bedrijven op één dag verdwijnen of dat alle contracten direct eindigen.

Daarnaast bestaan bijzondere regimes voor kleine collectieve warmtesystemen, verhuurders en VvE's. De wettelijke afbakening en voorwaarden moeten per situatie worden getoetst. Het is onjuist om uit alleen het aantal gebouwen of het woord blokverwarming af te leiden dat een systeem buiten alle regels valt.

Wat betekent het in de praktijk

Bij een nieuw warmtenetproject is niet alleen de techniek belangrijk. Vraag ook wie het aangewezen warmtebedrijf wordt, welke juridische constructie wordt gebruikt en hoe investerings- en leveringsafspraken samenhangen. Scheid daarbij de verantwoordelijkheid van de gemeente voor gebiedskeuzes van de verantwoordelijkheid van het bedrijf voor het warmtesysteem.

Publieke zeggenschap is geen garantie op een bepaald bedrag op de energierekening. De wet bevat ook tariefregels, maar die kennen een eigen ontwikkeling en fasering. Er zijn hier geen verantwoorde algemene euro-indicaties te geven voor een aansluiting of besparing. Vraag een gespecificeerd aanbod en beoordeel vaste kosten, verbruikskosten, interne aanpassingen en onderhoud gezamenlijk.

Wat moet je nu doen

  1. Breng in kaart of u warmte afneemt, doorlevert of een eigen systeem exploiteert. Leg de contractpartijen en installatiegrenzen vast.
  2. Controleer welk wettelijk regime voor die rol relevant is en of overgangsrecht geldt.
  3. Vraag bij een nieuw project naar de beoogde aanwijzing en de onderbouwing van de publieke zeggenschap of de warmtegemeenschap.
  4. Verifieer de inwerkingtreding per relevant onderdeel; gebruik de verwachte datum niet als zekerheid in contracten.
  5. Vergelijk offertes op totale kosten, risicoverdeling en leveringsvoorwaarden. Laat de eigen besluitvorming en huurrechtelijke gevolgen afzonderlijk beoordelen.
  6. Bewaar de juridische uitgangspunten bij het projectdossier en actualiseer ze wanneer besluiten of uitvoeringsregels verschijnen.

Veelgemaakte fouten

Een eerste fout is vastgesteld verwarren met in werking getreden. Een tweede is aannemen dat een publiek meerderheidsbelang automatisch volledig gemeentelijk eigendom vereist. Ook samenwerking tussen publieke partijen kan relevant zijn.

Verder worden de regels voor warmtebedrijven soms verward met een aansluitplicht voor eigenaren. De eigendomsstructuur van een leverancier verplicht op zichzelf niemand tot aansluiting. Tot slot is het riskant tariefvoordelen vooraf als gegarandeerde besparing in een businesscase op te nemen: daarvoor ontbreken zonder projectspecifieke gegevens betrouwbare uitgangspunten.

Wilt u dit laten onderbouwen? Renewable Partners helpt met een officiële labelopname plannen en een verbeterplan voor uw woning.

Boek via Partnerportaal

Veelgestelde vragen

Is deze wet al vastgesteld?

Ja, zij is gepubliceerd in Staatsblad 2026, 10. Inwerkingtreding is een afzonderlijke stap.

Moet de gemeente alle aandelen houden?

Nee. Het reguliere model vraagt publieke meerderheidszeggenschap, niet noodzakelijk volledig gemeentelijk eigendom.

Verdwijnen private bedrijven onmiddellijk?

Nee, de wet kent onder meer een ingroeiperiode en overgangsrecht.

Geeft publiek eigendom mij een aansluitplicht?

Nee. De eigendomsvorm van de leverancier is geen individuele aansluitplicht.

Bronnen

Laatst gecontroleerd op 26 oktober 2026.

Geldt dit voor uw panden?

Upload uw adressenlijst en zie per object welke regels van toepassing zijn.